Jak wygląda protokół przedślubny?

Na czym polega protokół przedślubny?

Podejmując decyzję o wejściu w związek małżeński z ukochaną osobą trzeba przygotować się nie tylko na chwile szczęścia i podekscytowania podczas kolejnych etapów organizacji tego wyjątkowego wydarzenia, ale także na niemały stres związany z załatwianiem wszystkich niezbędnych dokumentów i formalności. Jedną z nich jest protokół przedślubny, czyli oficjalny formularz, którego celem jest sprawdzenie, czy nie istnieją przeszkody do zawarcia małżeństwa kościelnego oraz potwierdzenie, że przyszli małżonkowie podejmują tę decyzję świadomie i dobrowolnie. Jak więc dokładniej wygląda taki dokument, jakie pytania zawiera i kiedy należy go sporządzić? Tego właśnie dowiecie się z dzisiejszego artykułu! Zapraszamy do lektury!

Spis treści:
1. Co to jest protokół przedślubny?
2. Kiedy należy spisać protokół przedślubny?
3. Ile trwa spisanie protokołu przedślubnego?
4. Jakie dokumenty są niezbędne do protokołu przedślubnego?
5. Jakie pytania zawiera protokół przedślubny?
6. Lista pytań do protokołu przedślubnego
• Dane personalne
• Przeszkody małżeńskie
• Wady oświadczenia woli zawarcia małżeństwa
• Dodatkowe pytania dotyczące małżeństw mieszanych i różnic wyznaniowych
• Duszpasterska rozmowa z narzeczonymi
• Przykładowe dokumenty i formalności
7. Jak przebiega rozmowa z księdzem do protokołu przedślubnego?
8. Ile ważny jest protokół przedślubny?

Protokół przedślubny to oficjalny dokument, który jest sporządzany w obecności przyszłych małżonków i księdza przed zawarciem związku małżeńskiego w kościele. Jego podstawowym zadaniem jest zebranie najważniejszych informacji dotyczących narzeczonych oraz sprawdzenie, czy nie występują przeszkody uniemożliwiające wzięcie przez nich ślubu. Taki dokument obejmuje między innymi ich dane osobowe, stan cywilny, sytuację rodzinną, dobrowolność podjęcia decyzji o ślubie oraz podstawowe kwestie związane z życiem małżeńskim. Nie jest to więc egzamin, który ma ocenić wiedzę religijną przyszłych małżonków, tylko formalna rozmowa, która pozwala duchownemu upewnić się, że narzeczeni są świadomi znaczenia składanej przysięgi, rozumieją podstawowe obowiązki wynikające z małżeństwa i przystępują do niego z własnej, nieprzymuszonej woli. Co ważne, od 1 czerwca 2020 roku rozmowa kanoniczno-duszpasterska z narzeczonymi odbywa się częściowo indywidualnie, ponieważ najpierw narzeczeni uczestniczą we wspólnej części spotkania, a następnie duchowny rozmawia osobno z każdym z nich. Dzięki temu mogą swobodniej wypowiedzieć się na temat swojej sytuacji, przekonań i decyzji o zawarciu małżeństwa, a ksiądz ma możliwość lepszego rozeznania, czy ich zgoda małżeńska jest dobrowolna i świadoma. Na koniec duchowny podejmuje decyzję o przyznaniu lub nieprzyznaniu narzeczonym pozwolenia na ślub.

Protokół przedślubny należy spisać odpowiednio wcześnie przed planowaną datą ślubu kościelnego, aby narzeczeni mieli wystarczająco dużo czasu na dopełnienie wszystkich wymaganych formalności. Nie ma jednak jednego, uniwersalnego terminu, który obowiązuje każdą parę, ponieważ konkretną datę spotkania ustala się z księdzem w parafii, w której prowadzone są przygotowania do zawarcia małżeństwa. Mimo to, trzeba pamiętać, że sporządzony podczas takiej rozmowy dokument jest niezbędny do zawarcia związku małżeńskiego, w związku z czym nie warto zostawiać takiego spotkania na ostatnią chwilę. Najlepiej więc już 2 lub 3 miesiące przed ślubem skontaktować się z kancelarią parafialną i ustalić termin spisania protokołu, aby pozostawić odpowiedni zapas czasu na uzupełnienie ewentualnych dokumentów oraz dopełnienie pozostałych formalności przedślubnych. Taki przedział powinien w zupełności wystarczyć na spokojne przygotowanie się do rozmowy, zgromadzenie wymaganych dokumentów i wyjaśnienie ewentualnych wątpliwości związanych z przygotowaniami do zawarcia małżeństwa.

Spisanie protokołu przedślubnego najczęściej przyjmuje formę rozmowy z duchownym. Nie jest to więc krótka formalność, którą można załatwić w kilka minut, ponieważ ksiądz powinien mieć wystarczająco dużo czasu, aby spokojnie porozmawiać z przyszłymi małżonkami, zadać wymagane pytania i dokładnie uzupełnić dokumentację. Dodatkowo, część rozmowy odbywa się wspólnie, natomiast część pytań jest zadawana każdemu z narzeczonych osobno. To właśnie dlatego wszystkie formalności mogą trwać od kilkudziesięciu minut nawet do kilku godzin, w końcu ksiądz musi ocenić, czy w jego oczach przyszli małżonkowie są gotowi, aby przyjąć sakrament małżeństwa ślubując przed bogiem miłość, wierność i uczciwość małżeńską. Warto zatem zarezerwować na spotkanie odpowiednią ilość czasu i nie planować bezpośrednio po nim innych ważnych obowiązków.

Przed umówionym spotkaniem z księdzem należy przygotować stosowne dokumenty, które są wymagane do spisania protokołu przedślubnego. Trzeba jednak wiedzieć, że dokładna lista może różnić się w zależności od parafii i indywidualnej sytuacji przyszłych małżonków. Mimo to, najczęściej potrzebne są dowody osobiste, świadectwa chrztu, świadectwa bierzmowania, prośba o wygłoszenie zapowiedzi przedślubnych, zaświadczenie o ukończeniu katechezy przedślubnej, zaświadczenie o braku okoliczności wykluczających zawarcie małżeństwa lub odpis aktu małżeństwa z urzędu stanu cywilnego wraz z numerem dokumentu, gdy małżonkowie mają już za sobą ślub cywilny. Oczywiście narzeczeni, którzy zdecydowali się na ceremonię w swojej rodzimej parafii, niekiedy nie muszą dostarczać świadectw chrztu, ponieważ te dokumenty powinny znajdować się w księgach parafialnych. Dodatkowo, niektórzy księża wymagają jeszcze dostarczenia świadectwa uczęszczania na katechezę, a w przypadku zawierania ślubu kościelnego poza miejscem zamieszkania, specjalną licencję wystawianą w kościele parafialnym. Poza tym, jeśli jedna z osób była wcześniej w związku małżeńskim, mogą być wymagane jeszcze inne dodatkowe dokumenty, takie akt zgonu współmałżonka.

Protokół przedślubny zawiera pytania dotyczące kwestii formalnych, relacji pomiędzy przyszłymi małżonkami oraz wiary, która powinna być istotnym aspektem w naszym małżeńskim pożyciu. Wiele przyszłych par młodych obawia się jednak tych bardziej osobistych i krępujących pytań, na które będą musieli szczerze odpowiedzieć duchownemu. Aby zniwelować niepotrzebny stres i napięcie przed spotkaniem, warto więc przejrzeć pytania, które pojawią się w protokole. Dzięki temu, narzeczeni będą wiedzieć, czego mogą spodziewać się podczas rozmowy i łatwiej podejdą do niej spokojnie oraz bez niepotrzebnego stresu. Poniżej przedstawiamy zatem kompletną listę pytań do protokołu przedślubnego.

Poniżej przedstawiamy przykładowe pytania i zagadnienia, które mogą pojawić się podczas rozmowy kanoniczno-duszpasterskiej. Ich zakres może się jednak różnić w zależności od indywidualnej sytuacji narzeczonych, a niektóre kwestie są poruszane wyłącznie w określonych przypadkach, przykładowo gdy jedno z narzeczonych pozostawało wcześniej w związku małżeńskim lub gdy przyszli małżonkowie należą do różnych wyznań. Warto więc pamiętać, że przedstawiona lista ma charakter orientacyjny i nie stanowi oficjalnego, zamkniętego formularza obowiązującego w każdej parafii.

• Nazwisko (panieńskie i poprzednio używane)
• Imiona
• Imię i zawód ojca
• Imię, nazwisko panieńskie matki
• Dowód osobisty (seria, numer, miejsce i data wydania)
• Data i miejsce urodzenia
• Data i adres parafii chrztu
• Rok i parafia I komunii świętej
• Rok i parafia bierzmowania
• Miejsce i adres stałego zamieszkania
• Miejsce, czas i adres tymczasowego zamieszkania
• Miejsce, adres parafii i okres poprzedniego zamieszkania
• Miejsce i adres zamieszkania rodziców
• Stan cywilny (wolny, wdowiec, cywilnie związany, rozwiedziony)
• Wykształcenie
• Zawód
• Wyznanie (obrządek)
• Czy uznaje zasady moralności chrześcijańskiej?
• Czy rozumie potrzebę modlitwy, przystępowania do sakramentów świętych i uczestniczenia we mszy świętej?
• Czy zamierza przed ślubem w sposób świadomy przystąpić do sakramentu pokuty i przyjąć Komunię Świętą?
• Czy ukończył katechizację (podstawową, ponadpodstawową, przedmałżeńską)?
• Od jak dawna narzeczeni się znają?
• Czy i od kiedy są zaręczeni?
• Czy rodziny narzeczonych się znają?

Przeszkoda niezdolności fizycznej (kan. 1084)

• Czy narzeczeni nie mają wątpliwości co do swojej zdolności do podjęcia współżycia małżeńskiego?

Przeszkoda węzła małżeńskiego (kan. 1085)

• Czy nie zawierał/a małżeństwa z inną osobą?
• Jeżeli tak, to w jaki sposób małżeństwo to przestało istnieć?
• Czy nie zawierał/a związku cywilnego z inną osobą?
• Jeżeli tak, to w jaki sposób związek ten przestał istnieć?
• Kiedy i dlaczego nastąpił rozwód?
• Czy z poprzedniego małżeństwa lub związku cywilnego wynikają zobowiązania względem współmałżonka, dzieci lub innych osób?

Przeszkoda występku (kan.1090) – pytania dotyczące wyłącznie szczególnych przypadków.

• Czy narzeczeni znali się przed śmiercią współmałżonka?
• Co było powodem śmierci?
• Czy któryś z narzeczonych nie jest współwinnym tej śmierci?

Przeszkoda pokrewieństwa (kan. 1091)

• Czy narzeczeni są spokrewnieni i w jakim stopniu?

Przeszkoda powinowactwa (kan. 1092)

• Czy narzeczeni nie są powinowatymi w linii prostej?

Przeszkoda przyzwoitości publicznej (kan. 1093)

• Czy narzeczeni nie pozostawali z krewnymi drugiej strony w związku małżeńskim nieważnym lub w konkubinacie?

Przeszkoda pokrewieństwa prawnego (kan. 1094)

• Czy między narzeczonymi nie zachodzi stosunek rodzicielstwa lub rodzeństwa na skutek adopcji prawnej?

Przeszkoda święceń (kan. 1087)

• Czy narzeczony nie przyjął święceń diakonatu lub kapłaństwa?

Przeszkoda wieczystego i publicznego ślubu czystości (kan. 1088)

• Czy narzeczeni nie składali wieczystego i publicznego ślubu czystości w instytucie zakonnym? (Dotyczy tylko katolików obrządku wschodniego)

Jedność (wyłączność), nierozerwalność, sakramentalność małżeństwa, dobro potomstwa (kan. 1055, 1-2; 1056)

• Czy chce zawrzeć małżeństwo zgodnie z nauką Kościoła jako jedno i nierozerwalne do śmierci?
• Czy wewnętrznie zgadza się z nauką Kościoła co do nierozerwalności i wierności? Jeżeli nie – dlaczego?
• Czy dopuszcza rozejście się czy separację w wypadku trudności w małżeństwie?
• Czy chce przyjąć potomstwo w małżeństwie i po katolicku je wychować?
• Czy przyjmuje zasady etyki katolickiej w planowaniu rodziny?

Niezdolność do przyjęcia obowiązków małżeńskich (kan. 1095)

• Czy narzeczony/narzeczona ma zdolność do rozeznania oceniającego co do istotnych praw i obowiązków małżeńskich? (kan. 1095, n. 2)
• Czy nie nadużywają alkoholu lub innych środków odurzających? Czy nie są od nich uzależnieni? Czy druga strona o tym wie?

Warunek (kan. 1102)

• Czy są stawiane jakieś wymagania, od których uzależnia się zawarcie lub trwanie małżeństwa?
• Czy wymagania te nie mają formy warunku? Czy warunek ten dotyczy przeszłości, teraźniejszości czy przyszłości?
  Jakie jest stanowisko drugiej strony w tej sprawie?

Przymus (kan. 1103)

• Czy narzeczeni sami dobrowolnie podjęli decyzję zawarcia małżeństwa?
• Komu zależy na zawarciu tego związku?
• Czy nie ma nacisku ze strony rodziny lub otoczenia, np. względy materialne, społeczne, obawa zniesławienia?
• Czy nie ma innych okoliczności przymusu, np. bojaźń z szacunku dla rodziców?

Umyślne wprowadzenie w błąd (kan. 1098)

• Czy narzeczeni nie tają przed sobą okoliczności mogących zakłócić wspólnotę życia małżeńskiego, np. niepłodności, nałogów, zobowiązań finansowych?

Poniższe zagadnienia dotyczą wyłącznie określonych sytuacji, w szczególności małżeństw mieszanych, małżeństw osób różnych wyznań oraz innych przypadków wymagających dodatkowego rozeznania.

Pytania dla strony katolickiej:

• Czy zdaje sobie sprawę, że zgodne pożycie w małżeństwie jest zagrożone z powodu różnic w sprawach najbardziej wewnętrznych, czego z racji zaangażowania uczuciowego się nie dostrzega?
• Jak postąpi w wypadkach konfliktowych, gdy żadna ze stron nie będzie chciała ustąpić, np. w sprawach moralnych i religijnego wychowania dzieci?
• Czy zgodzi się na postępowanie wbrew prawu Bożemu, czyli na życie grzeszne dla zachowania wspólnoty w małżeństwie?

Pytania dla strony niekatolickiej:

• Czy zdaje sobie sprawę z konsekwencji różnicy poglądów, różnej oceny moralnej w wielu sprawach?
• Czy zdaje sobie sprawę z naturalnego obowiązku tolerancji względem przekonań i zobowiązań strony katolickiej?
• Czy zna obowiązki sumienia współmałżonka?
• Czy uznaje jedność i nierozerwalność małżeństwa oraz jego cele: wspólne dobro małżonków oraz zrodzenie i wychowanie
• potomstwa?

W przypadku małżeństw mieszanych obrządkowo:

Jeśli narzeczony jest obrządku wschodniego:

• Czy narzeczona chce przejść na obrządek narzeczonego?

Jeśli narzeczona jest obrządku wschodniego:

• Czy któraś ze stron chce przejść na obrządek drugiej strony?

• Rozmowę ustalono na dzień.
• Rozmowę przeprowadził ksiądz (diakon).

Dokładna lista dokumentów zależy od indywidualnej sytuacji narzeczonych oraz rodzaju zawieranego małżeństwa. Wśród dokumentów, które mogą być wymagane, znajdują się m.in.:

• Metryka chrztu świętego
• Świadectwo ukończenia katechezy przedmałżeńskiej
• Prośba o wygłoszenie zapowiedzi
• Odpis aktu małżeństwa z USC.
• Zaświadczenie konkordatowe

Rozmowa z księdzem, podczas której sporządzany jest protokół przedślubny, ma na celu przede wszystkim sprawdzenie, czy narzeczeni mogą ważnie i dobrowolnie zawrzeć małżeństwo kościelne. Takie spotkanie odbywa się w kancelarii parafialnej lub innym wyznaczonym przez duchownego miejscu i zazwyczaj rozpoczyna się od potwierdzenia tożsamości oraz omówienia podstawowych informacji dotyczących narzeczonych. Następnie ksiądz zadaje pytania dotyczące między innymi ich danych osobowych, stanu cywilnego, sytuacji rodzinnej, wcześniejszych związków, ewentualnych przeszkód małżeńskich oraz dobrowolności podjęcia decyzji o ślubie. Rozmowa może obejmować także kwestie związane z rozumieniem istoty małżeństwa, jego nierozerwalnością, wiernością, urodzeniem potomstwa i wychowaniem dzieci. W przypadku szczególnych okoliczności, takich jak wcześniejsze małżeństwo jednego z narzeczonych lub różnice wyznaniowe, duchowny może również poruszyć dodatkowe zagadnienia i poprosić o przedstawienie odpowiednich dokumentów. To wszystko powoduje, że najczęściej spisanie protokołu ślubnego nie jest tylko i wyłącznie przesłuchaniem małżonków, ale przede wszystkim prawdziwą, szczerą rozmową z księdzem, która może im zwrócić nam uwagę na niektóre aspekty związku, nad którymi mogą jeszcze popracować.

Protokół przedślubny jest ważny przez rok od momentu jego spisania. Oznacza to więc, że jeśli z jakiegoś powodu planowana ceremonia zostanie przełożona, a nowy termin ślubu przypada w okresie ważności protokołu, zazwyczaj nie ma potrzeby przeprowadzania całej rozmowy kanoniczno-duszpasterskiej od początku. Warto jednak pamiętać, że protokół przedślubny to nie jedyny dokument wymagany do zawarcia małżeństwa. Niektóre zaświadczenia i dokumenty mają bowiem własne, odrębne terminy ważności, w związku z czym w przypadku znacznego przesunięcia daty ślubu konieczne może być ich ponowne uzyskanie lub aktualizacja. To właśnie dlatego w razie wątpliwości najlepiej skontaktować się z kancelarią parafialną, w której prowadzone są formalności przedślubne, aby upewnić się, czy wszystkie dokumenty pozostają aktualne.